Коронавирустун жаңы түрүнөн сактануу үчүн Кыргызстан кандай аракеттерди көрүүдө? Марал Радиосу

Саламаттык сактоо министрлиги Кытай Республикасынын Хубей провинциясынын Ухань шаарындагы жаңы коронавирус оорусунун катталуусу жана Кыргызстанда көрүлүп жаткан чаралар тууралуу маалымат берди. Ага ылайык, чек ара бекеттеринде медициналык көзөмөл күчөтүлүп, аба майданында Кытайдан келген жүргүнчүлөр тепловизордун жардамы менен текшерилип жатат. Саламаттык сактоо мекемелеринин башкы дарыгерлерине алдын алуу жана оорулуу кайрылса, эрте тактоо үчүн санитардык көрсөтмөлөр жөнөтүлдү. Вирусологиялык лабораториялар убагында катталган вирустун түрүн тактап берүүсү үчүн реактивдер, тест-системалар сатылып алынды.

Кыргызстанда коронавирусту жуктурган учурлар катталган жок. Саламаттык сактоо министрлиги Кытайдагы жаңы коронавирус боюнча эпидемиологиялык абалды эске алып, калк арасында эпидемияга каршы жана алдын-алуу иш чараларын күчөттү. Курч вирустук оорулардан сактануу жөнүндө калкка 45 миң маалымат баракчалары таркатылды. Медициналык кызматкерлер окутуудан өттү. Бул тууралуу министрликтин Оорулардын профилактикасы департаментинин эпидемиялогиялык башкармалыгынын башчысы Абдыкадыр Жороев билдирди.

Анын айтымында, ит, мышык ж.б. жаныбарлардын арасында жайылган коронавирустун 39 түрү бар.

-Алардын 6 түрү адамдын ден соолугуна коркунуч жаратат. Декабрь айынын аягында вирустун жаңы түрү чыкканы тууралуу белгилүү болгондо профилактикалык жана даярдык иштери жүргүзүлдү. Дарыгерлер илдетти аныктоо, керек болгон учурда изоляция кылуу боюнча тийиштүү медициналык жардамдарды берүүгө даяр, бардык мүмкүнчүлүктөр бар. Коомчулукту маалымат менен камсыздоо багытында да активдүү иштер жүрүп жатат.

Кытай менен мамлекеттик чек ара кесилиштеринде санитардык-карантиндик пункттар күчөтүлгөн тартипте иштеп жатат. Учурда вирус боюнча кырдаалга байкоо салуу үчүн оперативдүү штаб түзүлдү. Бул тууралуу Коомдук саламаттык сактоо башкармалыгынын жетекчиси Айнура Акматова билдирди.

Анын айтымында, оорунун симптомдору сасык тумоонун белгилерине да окшоп кетет. Илдетти жуктургандардын дене табы кескин көтөрүлөт. Бейтапта жөтөл пайда болот. Андан сырткары, дем алуусу кыйындайт.

Коронавирустун жаңы түрүнөн кантип сактаныш керек?

Оорулууларды эрте аныктап дарылап жана изоляция жасоо үчүн Кытайдан келген жарандарды респиратордук инфекциялардын биринчи белгилерине сурамжылоо жүргүзүлүп жатат. Калк арасында, анын ичинен өлкөгө киргендер жана жаңы коронавирус катталган өлкөлөргө чыккандарга маалымат берүү иштери күчөтүлүп жана респиратордук вирустук инфекциялардын белгилери пайда болгондо медициналык жардам алууга кайрылып, дарыгерге республикадан чет жакка чыккандыгы тууралуу маалымат берүүсү зарыл экени эскертилүүдө. Министрлик жарандарга Кытайга, өзгөчө Ухань шаарына боло турган иш сапарларын жылдырууну сунуштайт.

Маалыматка ылайык, курч вирустук оорулардын деңгээлин азайтуу үчүн сасык тумоого каршы 150 миңден ашык вакцина сатып алынып, тобокел топко кирген жарандарды эмдөө үчүн жер–жерлерге таркатылып берилген.

Республикалык жугуштуу оорулар ооруканасынын башкы дарыгери Гүлжигит Аалиевдин айтымында, Бишкекте коронавирус жуктуруп алган учурлар аныкталса, оорукана бейтаптарды кабыл алууга даяр. Ал үчүн тийиштүү медициналык каражаттар, дары-дармек жетиштүү.

Учурда ооруканада үч палата даярдалды. Кокус илдетти жуктургандар аныкталса, биз аларды башкалардан четте кармашыбыз керек. Ошондой эле бейтаптарды ташуу үчүн бокс-камераларды алдык. Учурда ал вирусту дарылоо кадимки КРВИ же сасык тумоодой эле жүргүзүлөт.

Үрүмчү — Бишкек — Үрүмчү каттамы боюнча жумасына 6 жүргүнчү рейс каттайт. Апта ичинде кытай тараптан 450 жүргүнчү келген. Текшерүү учурунда алардын арасында дене табы көтөрүлгөн жүргүнчүлөр катталган эмес. Учурда эл аралык «Манас» аэропортунда 4 тепловизор иштеп жатканын Мамлекеттик эпидемиологиялык транспорт көзөмөл борборунун башкы дарыгери Зинат Бейшебаева кабарлады.

— Биздин дарыгерлер учак конору менен рейске кирип, борт өткөрүүчүлөрдөн декларацияны кабыл алышат. Жүргүнчүлөрдү текшеришет. Өзүңүздөргө белгилүү болгондой, кытай-кыргыз чек арасы жабылган. Анын ачылышы 2-февралга пландалган. Бирок ага чейин Кытайда коронавирус менен жабыркагандардын саны өсө турган болсо, өлкөнүн саламаттыкты сактоо министрилиги өз иш-чараларын жүргүзөт.

Кытайдан эт азыктарын алып келүүгө убактылуу чектөөлөр киргизилди

Кошумчалай кетсек, жугуштуу оору катталган учурда, очогунда иштөөгө медициналык кызматкерлерге жеке коопсуздукту сактоо үчүн 1 жарым миңге жакын кийимдер сатылып алынып, таркатылып берилди.

Коронавирус жонундо маалымат

Кытайда куркыныч чир таралуын ахырзаман белән чагыштыручылар да бар

Кызганычка каршы, быелгы кәбисә елын дөнья начар хәбәр белән каршы алды – Кытайның Ухань шәһәрендә кешеләрнең моңа кадәр күзәтелмәгән вируслы авыру белән зарарлануы билгеле булды. Иң куркынычы – коронавирус зур тизлек белән тарала һәм гомерләрне алып китә башлады. Шунысы аянычлы, бу вирустан әлегә дару юк.

Коронавирус таралу үзәге – 12 миллион кеше яшәгән Ухань шәһәре. Беренче авыручылар­ның бер үк базардан диңгез продукт­лары алуы билгеле. 12 декабрь авыру йоккан беренче көн, дип санала. Күп тә үтми, бу базарны ябалар. Тиздән коронавирусның һава-тамчы юлы белән йогуы ачыклана, чөнки башка шәһәр­ләрдә дә авыручылар күзәтелә.
22 гыйнварда Ухань карантинга ябылды. Властьның кеше­ләргә шәһәрдән чыкмаска кушуына карамастан, барысы да Уханьнан китәргә омтыла. Шәһәрдән чыгу юлларында коточкыч тыгыннар күзәтелә, чөнки һәркемне вирус билгеләренә тикшерәләр. Шәһәр урамнары бушап калса да, кибетләрдә чиратлар күзәтелә, ә дәваханәләргә эләгү мөмкин түгел диярлек.
23 гыйнварда автобуслар, самолетлар, поездлар шәһәрдән чыкмый башлады. Кешеләр вирустан саклану битлекләрендә йөри.
Коронавирус 2019-nCoV (табиблар аны шулай атады) – “хәйләкәр” авыру, аны тиз генә ачыклау авыр, чөнки ул төрлечә башланырга мөмкин. Күпләрдә температура күтәрелә, коры ютәл барлыкка килә. Шулай да Ухань университеты каршындагы дәва­ханә белгечләре коронавирус йоктырган кешеләрдә грипп, ОРВИдагы кебек билге­ләрнең авыру­ның соңгы стадияләрендә ачыклануын билгели. Ә башта пневмония үсеше үзен типик булмаганча “тотарга” мөмкин.
Әле медиклар коронавирус­ның беренче билгеләрен болай тасвирлый: укшыту, эч китү һәм азык эшкәртү системасында башка проблемалар, баш авырту, сирәгрәк – йөрәк тибеше үзгәрү, йөрәкне кысу тойгысы. Табиблар кайбер кешеләрдә вирусның типик булмаган билгеләренең генә күзәтелүен ассызыклый, аларда тән температурасы күтәрелмәгән, шуңа куркыныч вирусны өстәмә анализлар ярдәмендә генә ачыклый алганнар.
Коронавирус йоктырганнан соң беренче билгеләр сизелгәнче инкубация вакыты – якынча бер атна. Бу вакыт эчендә авыру үзен берничек тә сиздерми, шуңа инфекция белән көрәшү авырлаша.
Япония галимнәре фикеренчә, коронавирус миллионлаган кеше гомерләрен алып китәргә мөмкин, ләкин дөньяның медицина җәм­гыяте әлегә оптимистик карашта. 2002-03 елларда Кытайда 650 кеше гомерен өзгән атипик пневмония күзәтелгән иде инде.
Мәскәүдәге Кытай туристларында вирус ачыкланмаган.
26 гыйнварда Мәскәүнең “Русь-Тур” тур­операторы Кытай­ның Хайнань утравыннан барлык туристларны эвакуацияләргә карар итте. 26 гыйнвардан 17 февральгә кадәр Кытайга турлар сатылу да туктатылды.
Канадада Уханьнан кайткан бер кешедә коронавирус ачыкланган. Аның хәлен тотрыклы, дип билгелиләр.
Мәскәүдә һәм Санкт-Петербургта Кытайдан кайтучы пассажирлар тепловизорлар ярдәмен­дә тикшерелә. Дөньяның барлык илләрендә эпидемия таралуын булдырмау буенча чаралар күрелә.
Уфа аэропортына төшүче барлык самолетларны Роспотребнадзор хезмәткәрләре тикшерә. Имин булмаган төбәкләрдән кайтучы барлык пассажирлар тепловизорлар белән тикшерелә.
– Барыбызга да сак булырга кирәк. Бу һа­­ва-тамчы юлы белән йогучы типик вируслы инфекция. Тәүдә Кытайдагы хезмәттәшләре­без аның кешедән кешегә йогуын инкарь итсә дә. Соңгы тикшеренүләр ин­фекциянең кешедән кешегә йогуын исбат итте, – диде Роспотребнадзор хезмәткәре Олег Мәүлетов.
Ухань базарында булмаган 15 медицина хезмәткәренең инфекция йоктыруы билгеле.
Роспотребнадзор вәкиле бил­геләвенчә, авыруның авыр һәм үлем белән тәмамланган очраклары югары. Ә кайбер очракларда Ухань кешеләренең бу инфекцияне җиңел формада, аяк өстендә үткәрүе дә билгеле.
Кытайда яңа типтагы коронавирус белән авыручылар көннән-көн арта бара. Ярты елдан соң бу авырудан вакцина табылырга тиеш. Әле авыруны ачыклау юллары билгеле.
Яңалыкларда бушап калган Ухань урамнарын, битлекләрдә, махсус киемнәрдә йөргән кеше­ләрне, антибактериаль чаралар белән эшкәртелүче Кытай шәһәр­ләрен күреп, кайберәүләр бу хәлне ахырзаман белән дә чагыштыра.

“Башкортстанда ул әлегә юк!”

Республика белгечләре бу җәһәттән оптимистик карашта

Уфада “Интерфакс-Поволжье” агентлыгы оештырган матбугат конференциясе “Сезонлы авыруларны кисәтү: Башкортстанда ОРВИ, грипп, коронавирус” темасына багышланды.

Башкортстан буенча Роспотребнадзор идарәсе җитәкчесе урынбасары Галина Пермина бу өлкәдәге соңгы яңалыклар белән таныштырды. Республикада әле грипп һәм ОРВИ буенча эпидемия булмауны билгеләде ул. Ә үткән ел бу вакытта инде эпидемия күзәтелгән, ул җиде атна дәвам иткән, 20916 кеше чирләгән. Ә быел үткән атнага булган күрсәткечләр буенча авыручылар саны – 7600. Эпидемия булмаса да, авыручылар санының артуы күзәтелә (күбрәк өлкән яшьтәгеләр арасында). Авыручыларның 60 проценты – 17 яшькәчә балалар.
Галина Пермина билгеләвенчә, мониторинг, лаборатор тикшеренүләр алып барыла. Шунысы сөенечле, быелгы вакцинага кешеләрдә әле ачыкланган вируслар штаммнары кертелгән. Быел республика халкының 46,48 проценты вакциналанган. Бу 894618 кеше дигән сүз. Сезонлы авырулар буенча илдә дә, республикада да хәлнең тотрыклы булуын билгеләде белгеч.
Роспотребнадзор идарәсенең Башкортстан буенча транспортта күзәтчелек һәм территорияне санитар саклау бүлеге җитәкчесе Олег Мәүлетов бар дөньяны куркуга салган коронавирус буенча мәгълүмат бирде. Ул бу вирусның инде сигез ел элек ачыкланып, Якын Көнчыгыш илләрендә дөядән кешегә йогу очрагы күзәтелүен билгеләде. Әле Уханьда килеп чыккан коронавирусның да яңа штаммнар белән мутацияләнгән шул ук вирус булуын ассызыклады. Олег Михайлович әйтүенчә, 29 гыйнварга аның белән бөтен дөньяда авыручылар саны – 5 мең тирәсе, үлүчеләр саны – 107. Гомум алганда, әлеге вирустан үлү очраклары 2 процент тәшкил итә, бу бездәге грипптан катлаулылыклар килеп чыккан үлем очракларына караганда кимрәк.
– Коронавирус – гади вируслы авыру. Кемнәрдер аны сизмичә дә үткәрә. Катлаулылыклар өлкән яшьтәгеләрдә (60 яшьне үткәннәр) күзәтелә. Аның 15 яшькәчә сигез балада гына ачыклануы билгеле, – диде Олег Мәүлетов.
Әлбәттә, бу очракта сорау туа – ул кадәр куркыныч булмагач, ни өчен бу авыру тирәсендә шулкадәр шау-шу купты? Белгечләр аңлатуынча, бу – кешеләрнең яңа ачыкланган, үлем очраклары булган йогышлы авыруга нормаль реакциясе.
Кызганычка каршы, карантин игълан ителгәнче, Уханьның 5 миллион кешесе шәһәрдән чыгып киткән. Әле коронавирус Кытайның 20 провинциясендә күзәтелә. Безнең туристлар яраткан Хайнань утравында да. Утрауда 32 кеше авырган, бер кеше үлгән.
Кытайдан якташларыбызны алып кайтучы самолетларның соңгылары иртәгә һәм дүшәмбе кайтачак. Аэропортларда алар – аерым игътибар үзәгендә. Пассажирлар тепловизорлар белән тикшерелә. Югары температура ачыкланган кешеләрне медицина хезмәткәрләре тикшерә. Бүгенге көнгә Кытайдан кайтучы 9 кешедә коронавируска шик туган, әлегә берсендә дә ачыкланмаган. Бер кешенең югары температурасы бары тик кояшта артык кызынудан икәнлеге ачыкланган. 23 гыйнварда ике кеше югары температура белән 4нче дәваханәгә озатылган, тикшерүләр аларда коронавирус юклыгын ачыклаган. 28 гыйнварда дәваханәгә салынган ике кешенең анализлары Новосибирскидагы махсус лабораториягә озатылган. Нәтиҗә киләсе атнада билгеле булачак.
Олег Мәүлетов әле Башкортстанда коронавирус очракларының юклыгын ассызыклады.
Кайсы авыру куркынычрак соң: бездәге гриппмы, Кытайдагы коронавирусмы? Үз-үзеңне дәвалау белән шөгыльләнгәндә, сәламәтлегеңә тиешле игътибар бирмәгәндә, дәваланмаганда кайсы авыруның да куркыныч икәнен билгеләде белгечләр. Беренче билгеләр сизелү белән, авыруга шик туганда шунда ук табибка күренергә кирәк. Коронавирус та, грипп, ОРВИ кебек үк, вируска каршы препаратлар белән дәвалана.
Шул ук вакытта белгечләр республиканың грипп сезонына әзер булуын, чаралар планы барлыгын билгеләде. Быел көчле эпидемия көтелмәвен дә әйттеләр. Хәл былтыргы дәрәҗәдән дә катлаулырак булмаска тиеш. Уфаның 4нче дәваханәсе грипп белән авыручыларны кабул итәргә әзер. Шәһәрнең башка дәваханәләрендә дә андый мөмкинлек бар.
Кытайдан посылка көтүчеләргә нишләргә соң? Посылка аша коронавирус эләктерү мөмкинме? Олег Мәүлетов бу вирусның салкын температурада үзен озак вакыт “яхшы хис итә” алуын билгеләде, ә менә кайнар судан ул шунда ук үлә икән. Посылкаларны алуга тыю булмаса да, белгеч алардан баш тартырга киңәш итте: “Кытай беркайчан да артык чисталык белән аерылмады, анда нәрсә генә булмаска мөмкин. ”
Белгечләр белән аралашканнан соң әлегә шул аңлашылды – ахырзаман җитмәгән. Гади вируслы инфекцияне җиңеп була. Иң мөһиме – аның таралуына юл куймаска, һәркемгә сәламәтлегенә игътибарлы булырга, гигиена таләпләрен һәм саклану чараларын төгәл үтәргә кирәк. Белгечләр билгеләвенчә, тиздән Кытайдагы эпидемия кимүгә таба юнәлеш алырга тиеш.

Дүйнөнү сестенткен коронавирус. Оорунун келип чыгышы жана сактануу жолдору

Кытайда тараган кооптуу вирус бир нече айдан бери адам өмүрүн алууда. Дарт өлкө провинцияларынан тышкары дүйнөнүн 100дөн ашык мамлекетине жайылып, миңдеген кишинин өмүрүн алууда.

Sputnik Кыргызстан маалымат агенттиги жаңы типтеги коронавирус жана анын себеби, белгилери жана алдын алуу жолдору тууралуу маалымат топтоду.

13-марттагы маалымат боюнча, коронавирус менен ооругандардын саны 134 700гө жетип, 4 973 адам көз жумду. Ал эми сакайгандардын саны 69 642.

«Таажы» атка конушу

Коронавирустар — өзүнө бир чынжырлуу РНК (рибонуклеин кислотасы) молекуласын камтыган тоголок формадагы микроб. Анын тикен сымал сырткы чели таажыны элестетип турат. Илдет ошол себептен коронавирус деп аталат. Клеткага кирген вирус анын цитоплазмасында көбөйөт. Алар иммунитетти алсыратып, инфекция менен күрөшүүсүнө тоскоолдук жаратат. Бирок курч респиратордук инфекция (КРВИ) же сасык тумоо сыяктуу бир жумада айыкпайт. Коронавируста типсиз пневмония менен оор-курч респиратордук синдромдун формасы коштогондуктан бейтаптар өлүмгө чейин дуушар болот. Себеби дарт дем алууну кескин кыйындатат.

Таржымалы

Коронавирус менен ооруган алгачкы адам 1965-жылы каттоого алынган. XX кылымда аталган вирус адамдарда жана жаныбарларда курч респиратордук оорулардын козгогучу катары белгилүү болгон. Бирок өтө кооптуу инфекциялардын катарына кирген эмес. 2000-жылдары коронавирустун SARS-Cov жана MERS-Cov деген түрлөрү жайылып, адам өмүрүнө коркунуч жарата баштаган.

Оорунун очогу Кытай

Коронавирус узаган жылдын декабрь айынын этегинде Кытайдын Хубэй провинциясындагы Ухань шаарында тарады. Бейтаптардын көбү деңиз азыктарын саткан базарда иштеген. 5-январдан тарта ооругандардын саны өсө баштаган. Ал эми 9-январь күнү гана кытайлык адистер илдетти лабораториядан аныктап, ал коронавирустун 2019-nCoV деп аталган жаңы тиби экендигин аныкташты.

Расмий аталышы — COVID-2019

Коронавируска февралдын башында Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму COVID-2019 деген аталыш берген. CO – бул коронавирус, VI – бул вирус, ал эми D илдет дегенди түшүндүрөт.

Илдеттин белгиси

Коронавирус бейтап менен байланыш болгондо гана жугат деген божомол бар. Бул илдет белгилери жок өтүшү мүмкүн эмес. Киши ооруну жуктуруп алгандан кийин бир нече күндөн соң байкала баштайт. Башкы белгилери — кургак жөтөл, дене табынын көтөрүлүшү, алсыроо, энтигүү. Мындан сырткары, бейтап чыйрыгып, башы, тамагы ооруйт. Жүрөгү айланып, мурду бүтүп, ичи өтөт. Оору эки жумага созулуп, өтүшүп кетсе, үч аптадан алты жумага чейин уланат.

Адам канчалык жаш болсо, ооруну жуктуруп алуу жана өтүштүрүп жиберүү коркунучу азыраак болот. Азыркы тапта ооруну жуктуруп алгандардын 72,8 пайызы 40 жаштан жогору курактагылар. 19 жашка чейинкилердин ичинен 2,1 пайызы гана бул илдетке кабылган.

Аялдар менен эркектер дартка бирдей эле кабылат. Эгер бул ооруну алты айлык боюнда бар кыз-келиндер жуктуруп алса, ымыркай дени сак эле төрөлөт. Жаңы бойго бүткөндө түйүлдүккө бул вирус кандай таасир этерин айтуу азырынча эрте.

COVID-19 вирусу адамдарга жаныбардан жуккан деген божомол бар.

Дарттын дабасы табыла элек

Учурда коронавирус менен жабыркагандарды сакайтуу жолу так аныктала элек. Дарыгерлер бейтаптарды вируска каршы препараттар менен дарылап жатышат. Окумуштуулар вакцинаны даярдоо кеминде бир жыл убакытты алышы мүмкүндүгүн айтып чыгышкан.

Пандемия жарыяланды

11-март күнү кечке маал Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму дүйнө жүзү боюнча коронавирус пандемиясын жарыялады. Адистердин айтымында, пандемия сөзү жугуштуу ооруларга гана колдонулат жана кеселдин жайылышынын масштабын көрсөтүү үчүн пайдаланылат. Тагыраагы, бул оорудан өлгөндөрдүн санынын эмес, жайылыш масштабынын көрсөткүчү.

Ооруну алдын алуу

Россиядагы колдонуучулардын жана адам жашоосунун жайлуулугун көзөмөлдөгөн федералдык кызматы (Роспотребнадзор) ооруну жуктуруп албоо үчүн бир катар алдын алуу чараларын маалымдады.

  • Чет мамлекетке барарда эпидемиялык абалды тактап алуу;
  • Жаныбарлар жана деңиз азыктары сатылган базарларга барбоо;
  • Термикалык иштетүүдөн өткөн тамак-аштарды колдонуп, бөтөлкөдөгү суулардан ичүү керек;
  • Зоопаркка кирбөө, жаныбарлар катышкан массалык иш-чараларга баш бакпоо;
  • Дем алуу органдарын коргоо каражаттарын колдонуу (мисалы, медициналык бет кап);
  • Эл көп топтолгон жерден келгенден кийин жана тамак ичер алдында колду таза жууп туруу;
  • Оорунун алгачкы белгилеринде эле бейтапканага кайрылуу керек. Өз алдынча дарыланууга жол берилбеши шарт.

Кыргызстан көргөн чаралар

  1. Кытай менен чек арасын жаап, аба каттамын токтоткон. Мамлекеттик чек арадагы бардык өткөрмө-көзөмөл жайлары күчөтүлгөн режимде иштеп жатат.
  2. Кыргызстан коронавирус катталган өлкөлөрдү үч категорияга бөлдү. I категорияга Кытай, Италия, Иран, Түштүк Корея, Франция, Германия жана Испания кирет. II категорияда АКШ, Япония, Швеция, Швейцария, Улуу Британия, Бельгия, Нидерланддар бар. III категорияга Сингапур, Австрия, Дания, Кытайга караган Гонконг, Малайзия, Таиланд, Индия, Бахрейн, Австралия, Греция, Канада, Ирак, Бириккен Араб Эмирлиги, Кувейт, Ирак, Египет, Ливан, Катар, Сауд Аравиясы кирди.
  3. Өкмөттүн алдында эки штаб түзүлгөн. Биринчиси — коронавирусту алдын алуу боюнча штаб болсо, экинчиси — коронавирустун жайылышына байланыштуу тышкы таасирлердин кесепетин азайтуу жана экономикалык өнүгүүнү өбөлгөлөө боюнча штаб болуп саналат.
  4. Өлкө боюнча массалык иш-чаралар токтотулду. Мартта Бишкекте өтчү хоккей боюнча дүйнө чемпионаты, күрөш боюнча Олимпиаданын лицензиялык турнири жана Нооруз майрамы өтпөй калды.
  5. Бишкек шаарындагы жүргүнчү ташыган менчик жана жеке автоунаалар, республикалык маанидеги автобекеттер, базарлар, ашкана, мечиттер жана башка жайлар дезинфекцияланып жатат.

Коронавирус Кыргызстанда кантип аныкталарын Sputnik тарткан видеодон көрүңүздөр.

Дүйнөнү дүрбөткөн кытайдын коронавирусу. Коркунучтар жана сактануу жолу

Кытайда жайылган жаңы типтеги вируска чалдыккандардын жана каза болгондордун саны күн санап өсүүдө. Аны жуктургандар (2), Макао (2) и Тайван (1), Таиланд (3), Япония (1), Корея (1), АКШ (1), Вьетнам (2) жана Сингапурдан (2) да табылды.

Оорунун очогу болгон Хубэй провинциясындагы тогуз шаарга кирип-чыгууга убактылуу тыюу салынды. Вирустан каза тапкан 25 кишинин 24ү дал ушул провинциянын жашоочулары болгон. Ошондой эле оорунун очогу делген Хубэй провинциясына жана анын тогуз шаарына (Чиби, Эчжоу, Хуанган, Сяньтао, Чжицзян, Цяньцзян, Хуанши, Эньши жана Сяньнин) кирип-чыгууга убактылуу тыюу салынды. Бул жактарда жалпысынан 29,2 миллион адам жашайт.

Вирус кайдан пайда болду?

2019-жылдын декабрь айынын аягында Ухань шаарында белгисиз өпкө оорусу жайылып баратканы байкалган. Адистер дарттын козгогучу коронавирустун 2019-nCoV деп аталган жаңы тиби экендигин болжошкон. Окумуштуулардын айтуусунда вирус адамдарга жаныбарлар аркылуу жуккан.

Эмнеси менен коркунучтуу?

Коронавирус — өзүнө отуз эки вирусту камтыйт. Анда камтылган вирустар кеңири жайылган сасык тумоодон тарта, оор-курч респиратордук синдромго («типсиз пневмония») жана ичеги-карындын оорушуна алып келет.

Адамдын клеткасына кирген вирус анын цитоплазмасында көбөйөт. Иммунитетти алсыратып, инфекцияга каршы күрөшүүсүнө тоскоолдук жаратат. Бирок сасык тумоо сыяктуу бир жумада айыкпайт. Коронавируста типсиз пневмония менен оор-курч респиратордук синдромдун формасы коштогондуктан адам өлүмүнө алып келет. Себеби дарт дем алууну кескин кыйындатат.

Коронавирустун белгилери 1965-жылы байкалган, дал ошол жылы илдетти жуктуруп алды деген шек менен бир адам каттоого алынган. XX кылымда аталган вирус адамдарда жана жаныбарларда курч респиратордук оорулардын козгогучу катары белгилүү болгон. Бирок анда өтө кооптуу инфекциялардын катарына кирген эмес. 2000-жылдары коронавирустун SARS-Cov жана MERS-Cov деген түрлөрү жайылып, адам өмүрүнө коркунуч жарата баштаган.

Илдеттин алгачкы белгилери

Коронавирус — кадимки сасык тумоодой болуп башталышы мүмкүн. Жөтөл, ден табынын жогорулашы, дем алуунун оорлошу сыяктуу белгилер менен коштолот. Имунитети төмөн болгон же башка өнөкөт илдети бар адамдар арасында дароо оор формасына өтүп кетүү ыктымал бар экендиги маалымдалат.

Дарттын дабасы иштелүүдө

Азыркы тапта вирустун белгилерин гана дарылоого мүмкүн, ушуга байланыштуу оорудан өлгөн адамдардын саны өсүүдө. Американын окуумуштулары вируска каршы вакцина иштеп чыгууну көздөөдө. Бирок биринчи вакциналар баары туура болсо бир айдын ичинде чыгат же болбосо 2020-жылдын аягында.

Ал арада Россиянын «Вектор» илимий борборунун кызматкерлери коронавирустун 2019-nCoV деп аталган жаңы түрүн лаборатория шартында диагноздоо үчүн каражатты жети күндүн ичинде иштеп чыккан.

Башка өлкөлөргө коркунуч жараткан вирус

Ушул тапта вирус Гонконг, Макао, Тайвань, АКШ, Япония, Түштүк Корея, Таиланд өлкөлөрүнө жетип, ооруну жуктуруп алган адамдар катталгандыгы тууралуу кабарлар жайылууда. Ошондой эле Улуу Британияда тогуз киши коронавирус жуктуруп алышы мүмкүн деп текшерүүдөн өтүүдө.

Коргонуу чаралары көрүлүүдө

Саламаттыкты сактоо министрлиги кыргызстандыктарды тынчтыкка чакырып, чаң салууга себеп жок экенин билдирди. Анткен менен мекеме алдында ыкчам топ түзүлдү. Чек арада көзөмөл күчөп, Кытайдан келген эт жана эт азыктарына тыюу салынды.

Андан кантип сактанууга болот?

Медиктер колду тез-тез жууп, маска кийип жүрүүнү сунушташат. Ошондой эле эл көп топтолгон жерден алыс болуу керектигин белгилешет.

Кытайдан келгендерди тез арада медициналык текшерүүдөн өтүүсүн өтүнүшөт.

Вирус пайда болгон шаарда деңиз азыктары экспорттолгондуктан деңиз азыктарын жана айрым импорттук эт азыктарын колдонбой турган туура.

Фейк маалыматтар көбөйдү! Коронавирус тууралуу билип коюшуңуз керек болгон 6 факты

1. КОРОНАВИРУС ДЕГЕН БУЛ ЭМНЕ?

Коронавирустар — бул латын тилинде Coronaviridae деп аталып, кыргыз тилине которгондо «таажы сымал вирустар» десек болот. Вирустун түзүлүшү таажыга окшош. Коронавирус биринчи жолу тээ 1965-жылы ринит оорусу өтүшүп кеткен адамда аныкталган.


2019-nCoV — бул жогорудагы коронавирустардын түркүмүнө кирет жана аталган аталыш Саламаттыкты сактоо дүйнөлүк уюму тарабынан белгиленген.

2. БААРЫ КАНТИП БАШТАЛДЫ?

Өткөн жылдын декабрь айында Кытайдын Хубэй провинциясына караштуу Ухан шаарында сасык тумоого эле чалдыгып калгандай ооругандар каттала башталган. 31-декабрда кытай медиктери 44 бейтаптын симптомдору бирдей экенин, анын 11инин абалы оор экенин айтышкан. Бирок оорунун козгоочусу белгисиз болуп, бул аралыкта сырдуу тумоого чалдыккандардын саны көбөйө берген. Ал эми бул оорунун биринчи өлүмү 9-январда катталган.


Коронавирустар түркүмүнө кирген вирус экенин аныктоо кечеңдегендиги — бул аталган вирустар адамдарга эмес, көбүнчө жаныбарларга жугары да болгон. Анткен менен кытай медиктери өтө кыска убакыттын ичинде вирусту аныкташканы баса белгиленүүдө. Адатта вирусту аныктоо буга чейин 1 жылга чейин убакытты алып келген. Ал эми кайсы жерден баштап тарагандыгы тууралуу Ухан шаарындагы балык базары деген версия учурда чындыкка жакын болуп жатат. Ооруга чалдыккандардын алгачкылары ошол базардын тынбай барып турган кардарлары же ошол базарда иштеген сатуучулары болуп чыккан. Вирустун кайдан келип чыкканы тууралуу расмий маалымат дале коомчулукка айтыла элек. Божомол иретинде жарганат менен жылан деген версиялар бар.


3. ООРУГА КАРШЫ КЫТАЙДА КАНДАЙ КҮРӨШ ЖҮРҮП ЖАТАТ?

22-январь күнү 11 миллиондон ашуун калкы бар Ухан шаарынан чыгууга тыюу салынып, андагы аэропорттор жана темир жол станциялары жабылды. Коомдук транспорттун да жүрүшү токтотулган. Шаардын тургундарына маска кийүү жана эл топтолгон жерлерден алыс болуу кеңештери берилген. Ушул сыяктуу эле чаралар Ухан шаарына жакын жайгашкан башка шаарларда да көрүлө баштаган. Жалпы Хубей провинциясында жашаган калктын саны 60 миллион кишиден жогору.

Шаарда карантин жарыяланары менен тургундар азык-түлүк
дүкөндөрүн «тазалап» коюшкан.

4. КЫТАЙДАН БАШКА ДАГЫ КАЙСЫ ӨЛКӨЛӨРДӨ ООРУ КАТТАЛУУДА?

АКШ, Япония, Түштүк Корея, Таиланд, Сингапур, Вьетнам, Австралия, Франция, Малайзия, Непалда катталды. Аталган өлкөлөрдө катталган оорулуулардын баары Ухан шаарынан келгендер болуп чыккан. Кытай менен аба каттамдары аркылуу байланышы бар өлкөлөр аэропортто керектүү текшерүүлөрдү киргизишкен. Кыргыз өлкөсү дагы бул абалга карата чара көрө башташты.

5. ООРУНУН БЕЛГИЛЕРИ КАНДАЙ ЖАНА АЛ ДАРЫЛАНАБЫ?

Аталган оору куу келери дал ушунда, анын белгилери кадыреседей эле. Кимдир-бирөөнүн дене табы жогоруласа, кайсы бирине дем жетпегендей болуп, жөтөлүп, тамак оору сыяктуу болуп сезилет. Мындайча айтканда, дарттын биринчи белгисинде ал ОРВИге (курч респиратордук вирустук инфекция) же кадимки эле сасык тумоого окшош болушу мүмкүн. Башында адамдан адамга жукпайт деп жатышкан, бирок 20-январда ооруга чалдыккан адамга жакындасаңыз, жугуп калышы ыктымал экендиги аныкталды. Ушул күнгө карата коронавируска багытталган атайын дарылануу жок. Учурда вакцина иштелип чыгууда.


6. КАНТИП ООРУНУН АЛДЫН АЛУУ КЕРЕК?

Саламаттыкты сактоо боюнча бүткүл дүйнөлүк уюмунан төмөндөгүдөй кеңештерин берет:

— Колду тез-тез самындап жууп туруу же антисептикалык каражаттар менен колду тазалап туруу;

— Этти, жумуртканы колдонуудан мурун жууп, көп убакытка чейин кайнатуу;

— Жаныбарларды кармоодо, мал азыктарын жегенде этияттык кылуу;

— Жөтөлүү жана чүчкүрүүдө мурунду бет арчы менен жабуу, жөтөлгөн жана чүчкүргөн адамдардан алыс болуу.

26-январга карата коронавирусту жуктуруп алган адамдардын саны 2 миңден ашты, ал эми каза болгон кишилердин саны 56ны түзөт.

Кытайда чыккан коронавирус тууралуу бардык кабарларды окуу үчүн ушул шилтемени басып өтүңүз.

Кыргыз-Түрк «Манас» университети

Кабар жана жарыялар

Коронавирустун келип чыгышы жана сактануу жолдору

КОРОНАВИРУС ИНФЕКЦИЯСЫ

Коронаровирус : курч жугуштуу вирустук оору. Көбүнчө дем алуу органдары жабыркайт.

Козгогучу : РНКлуу вирус. Betacoronavirus уруусуна Coronaviridae тукумуна кирет.

Жаратылыштагы резервуары: Белгисиз, жапайы жаныбарлар болушу мүмкүн (жарганат, жапайы иттер ж.б).

Инфекция булактары (кимден жугат?) : жаныбарлар жана оорулуу адамдар.

Жугуу жолдору: аба аркылуу жугат (оорулуу адам жөтөлгөндө, чүчкүргөндө, сүйлөшкөндө вирусту абага бөлүп чыгарат), чаң аркылуу, кол алышканда.

Жугуу факторлору: Аба, тамак аш азыктары (жашылча-жемиш, эт), үй-тиричилик буюмдары.

Инкубациялык мезгили ( жуккандан оорунун башталышына чейинки жашыруун мезгил): 2 суткадан 14 суткага чейин, көбүнчө 2-7 сутка

Дарылоо: патогенетикалык, симптоматикалык, (башкача айтканда вирусту өлтүрө турган даары жок)

Вирус баардык эле адамга жугушу мүмкүн, 50 жаштан улуу жана өнөкөт ооруулары бар адамдарда оору оор түрдө болот.

Дүйнө жүзүндө лабораторияда жаңы 2019-nCoV коронавирусу такталган 1438 оорулуу катталган (98%-Кытайда). 42 адам каза болгон (2,9%).

Оорунун белгилери: — дененин табынын көтөрүлүшү (90% көп оорулууда),

— дем алуунун кысылуусу,

Дартты аныктоо : Эгерде

— Оорунун белгилери пайда болгондон 14 күн мурун Кытай Эл Республикасына барса же ал жерде жашаса

— 2019-nCoV коронавирусу такталган оорулуу менен контакта болсо,

— 2019-nCoV коронавирусу такталган оорулуу болгон ооруканада иштесе же ошондой ооруканага барган болсо коронаровирус ооруусу менен оорушу мүмкүн.

Алдын алуу:

  • Колду самындап бат-бат жууп туруу же спирт менен сүртүү;
  • Жөтөлгөндө же чүчкүргөндө оозду, мурунду чыканак менен же бир жолу колдонулуучу кагаз бет аарчы менен жабуу;
  • Сасык тумоо же курч респиратордук инфекциялардын белгилери байкалган адамдардан алыс болуу;
  • Эт жана жумурканы жакшылап бышырып колдонуу;
  • Жаратылыштагы жапайы жаныбарларга жана канаттууларга жакындабагыла;
  • Эгерде дене табыңыз көтөрүлүп, жөтөлүп, дем алууңуз кыйындаса, тезинен медициналык жардам алууга кайрылыӊыз.
  • Коомдук жайларда медициналык маска тагынып жүрүү.

Азыркы мезгилде коронавируска каршы эмдөө жок.

Кыргызстанда коронавирус менен оорулган оорулуу бүгүнкү күндө жок (Мамлекеттик санитардык эпидемиологиялык борборунун жана Бишкек шаардык жугуштуу оорулар ооруканасынын башчылыгынын билдирүүсү боюнча 29.01.2020)

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Добавить комментарий

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!: