Коронавирус нима? Қаердан келди? Қандай ҳимояланиш керак, Ахборот-таҳлилий портал

Коронавирус нима? Қаердан келди? Қандай ҳимояланиш керак?

2019 йилнинг декабр ойи ўрталарида бошланган янги коронавирус (2019-nCoV) эпидемияси туфайли шу бугунгача 107 нафар инсон ҳаётдан кўз юмгани қайд этилди. Уларнинг барчаси хитойлик.

Текширувлар натижасида ушбу коронавирус ўзининг генетик тузилишига кўра 2002 йили Хитойнинг Гуандун вилоятида пайдо бўлган «оғир даражадаги ўткир респиратор синдроми» (инг: «SARS» Severe acute respiratory syndrome) коронавируси билан ўзаро ўхшаш жиҳатлари мавжудлиги аниқланди.

Коронавирус қаердан келиб чиқди?

Ҳозирча, янги коронавируснинг келиб чиқиши аниқ эмас. Фақат тахминлар бор холос. Даҳшатли вирус илк бора Хубэй вилоятининг Ухан шаҳрида жойлашган Хуанан номли ҳайвон ва денгиз маҳсулотлари бозорига алоқадор бўлган маҳаллий аҳоли вакилларида намоён бўлган. Мазкур бозорда истеъмол учун денгиз маҳсулотлари, ит гўшти, илонлар ва ҳатто кўршапалаклар ҳам сотилган. Тахминларга кўра, коронавирус ҳайвон организмида мутацияга учраган. Сўнгра инсонга юққан.

Илк бошда коронавирус ўчоғи денгиз маҳсулотлари деган фикр илгари сурилди. Лекин, касаллик белгилари зотилжам (пневмония) билан бошланишига кўра, унинг юқиши ҳаво орқали амалга ошиши маълум бўлди. Ва бу версия нотўғри бўлиб чиқди. Кейинчалик, экспертлар «2019-nCoV» кўршапалакларда аниқланган коронавирус билан яна бир манбаси номаълум коронавируснинг ўзаро чатишиб, гибридлашувидан ҳосил бўлган деган тўхтамга келдилар. Кейинги босқичда эса коронавирус одамларга илонлардан юққан деган версиялар ҳам ўртага чиқди.

Шу бугунгача, ушбу коронавирусдан сақланиш учун бирор-бир вакцина ёхуд аксилвирус препарат ўйлаб топилмади. Чунки, ушбу вируснинг заиф ерлари ҳали тўлиқ ўрганилмади.

Вирус тарқалиш географияси кенгайиб бормоқда

Жорий йилнинг 28 январига қадар дунё бўйича 4474 та янги коронавирусни юқтириш ҳолати аниқланган бўлиб, улардан 4409 таси Континентал Хитойда қайд этилган. Континентал Хитой дейилганда Гонконг ва Макао хориж Хитой Халқ Республикаси ва Тайвань давлатлари тушунилади. Гонконг ва Макао административ бирликлари махсус статусга эга.

Гонконг(8), Таиланд (8), Макао (6), Австралия (5), Сингапур (5), АҚШ (5), Тайвань (5), Жанубий Корея (4), Малайзия (4), Япония (4), Франция (3), Въетнам (2), Камбоджа (1), Канада (1), Непал (1), Шри-Ланка (1), Германия (1), Кот-д’Ивуар (1). Хитойда мазкур вирус билан боғлиқ 107 та ўлим ҳолати қайд этилди. 63 киши соғайишга муваффақ бўлди.

Янги коронавирус юқтирган беморлардаги касалликнинг илк клиник симптомлари 2019 йилнинг 8 декабридан олдинроқдан намоён бўлди. Касаллик эпидемияси ҳақидаги хабарлар биринчи бўлиб 2019 йилнинг 31 декабрида пайдо бўлган.

22 январдан бошлаб Ухан шаҳри карантин мақсадида ёпиб қўйилди. Барча жамот транспортлари қатнови тўхтатилди. Шаҳарга кириш-чиқиш буткул тақиқланди. 24 январдан бошлаб Уханга яқин бўлган Хуанган, Эчжоу, Чиби ва Чжицзян шаҳарлари ҳам карантинга олинди. Хитой ҳукумати жами 14 шаҳарга кириш-чиқишни ёпиб қўйди. Бахтга қарши, ушбу ўлим ташувчи вирус Хитойнинг Тибетдан бошқа барча вилоят даражасидаги административ бирликларида топилди.

Хитойликлар одатда ўзларининг янги йил байрамларини ўта дабдаба билан нишонлайдилар. Расман 15 кун дам оладилар ва янги йил киришидан олдин ва кейин мамлакат ичида саёҳат қилганлари каби хорижга ҳам саёҳатлар уюштирадилар. Бунинг натижасида коронавирус дунё бўйлаб тарқалиш хавфи пайдо бўлмоқда. Зотан, шу чоққача умумий 19 давлатда янги коронавирусга чалиниш ҳолатлари аниқланди.

Коронавирус қай даражада юқумли?

Хитой расмийлари вирус одамдан одамга ҳаво орқали ўтиш хусусиятига эга эканлигини тасдиқлашди. Беморларга хизмат кўрсатаётган касалхоналардаги бир қанча тиббиёт ходимларининг мазкур вирус билан касалланиб қолганлиги ҳам унинг юқумли эканлигини тасдиқлайди.

Хитойлик мутахассисларнинг таъкидлашича, вируснинг инкубацион даври 2 кундан 12 кунгача чўзилиши мумкин. Лекин, ўртача, 7 куни ташкил этади. Яъни, коронавирус инсонга юққандан кейин 2 кундан 12 кунгача ўз симптомларини зоҳир қилмаслиги мумкин. Энг ёмони, бу вақтда ўз баданида мазкур вирусни ташувчи киши ўзининг хасталанганини билмаган ҳолда мулоқотга киришган ўзга кишига юқтириши мумкин. Ундан ҳам ёмони эса мазкур даврда ҳеч қандай тепловизорлар касаллик мавжудлигини аниқлашга қодир эмас.

Барча коронавируслар каби «2019-nCoV»нинг шикаст етказиш зоналари нафас йўллари, ўпка, юрак, ошқозон-ичак тракти, жигар, буйраклар ва асаб тизими ҳисобланади. Касаллик симптомлари оддий шамоллаш кўринишида бошланиб, тезлик билан ривожланади ва ўткир респиратор касаллиги вужудга келади. Ўпка шикастланади ва инсоннинг ҳаётига хавф солувчи ўткир нафас олиш етишмовчилиги юзага келади (респираторный дистресс-синдром).

Коронавируснинг гриппдан фарқи нима?

Коронавирусларнинг оддий грипп вирусларидан фарқи шундаки, улар нафақат инсон балки, қуш, мушук, ит, қорамол, туя, чўчқа ва қуёнлар каби ҳайвонларни ҳам шикастлайди. Вирус мазкур ҳайвонлар баданида генетик мутацияга йўлиқади. Бунинг натижасида унинг хавфлилиги, кучлилиги, ўткирлиги ва мураккаблиги бир неча баробар ортиб кетади. Бундай вируслар юққан организмда касаллик синдромлари типик эмас атипик хусусият касб этади.

Масалан, вирус юқиши натижасида пайдо бўлувчи ўпка яллиғланиши оддий ҳолатдагидан кўра кучлироқ ва ўткирроқ тарзда намоён бўлади. Бундай вируслар муолажага осонликча «бўйин эгмаслиги» ва агрессивлиги билан ажралиб туради. Гоҳо, касаллик симптомлари оддий диарея, энтерит каби қорин оғриғи ва ич суриш кўринишида ҳам зоҳир бўлиши мумкин.

Вирусдан қандай ҳимояланиш керак?

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти янги коронавирусдан ҳимояланиш учун турли хил тавсияларни ўз ичига олган материаллар нашр қилди. Мазкур тавсияларнинг баъзилари қуйидагилардан иборат:

— тез-тез қўлингизни спиртли моддалар билан ёки совунлаб ювинг;
— гавжум бўлган жамоат жойларига боришдан сақланинг;
— ювилмаган қўллар билан кўз, оғиз каби аъзоларга тегманг;
— потенциал маънода касалланганлар билан мулоқот қилманг;
— хом гўшт ёхуд яхшилаб термоишлов берилмаган гўштларни истеъмол қилманг;
— яшаган жойингиз ва кўп контактда бўладиганингиз юзалар устида дезинфекцияловчи воситалар билан тез-тез тозалаш ишларини амалга оширинг;

Кузатувчиларнинг тахминларига кўра 2020 йилнинг феврал ойи ўрталари янги коронавирус эпидемиясининг авж нуқтага кўтарилиши кутилмоқда.

Динимиз нима дейди?

Агар динимиз таълимоти нуқтаи назаридан қарайдиган бўлсак, бу ҳолатда касалликка қарши барча чора-тадбирларни қўллаш билан биргаликда энг самарали чора касаллик ўчоғини чегаралаб қўйиш ҳисобланади. Бирдан бошланиб, тез тарқалиб, кўпчиликнинг ўлимига сабаб бўлувчи юқумли касалликлар умумий маънода, вабо, ўлат ва тоъувн деб аталади.

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам бир қанча ҳадисларида бирор жойда вабо тарқалаётган бўлса, у ерга бормаслик ва айни дамда ўзи мавжуд бўлган маконда пайдо бўлиб қолса, у ердан қочиб кетмасликни буюрганлар. Бугунги кунда, замонавий тиббиёт мутахассислари томонидан амалга оширилувчи карантин деб аталувчи «қамал» ҳам ушбу ҳадиси шариф мазмунини айнан акс эттиради.

Зеро, ҳар қандай эпидемиологик характерга эга бўлган вирус жуда тез тарқалиши билан биргаликда жуда тез сўнади ҳам. Эпидемиянинг авж нуқтаси ортда қолгандан сўнг маълум вақт ўтиб, вируснинг атвори ўзгаради ва одамларда ҳам унга мойиллик камаяди.

Аллоҳ таоло барча инсонларни ва хусусан, юртимиз аҳолисини Ўз ҳифзу ҳимоясида асрасин! Мудом дуога қўл очган муштипар оналаримиз, қадди рукуъга эгилган мўйсафидларимиз, ҳаётга энди келган маъсум гўдакларимиз ҳаққи марҳамат кўрсатиб, барча ватандошларимизни Ўзининг офияти ва паноҳида сақласин.

Бугун 20 март, 2020 йил, жума

Путин Владимир Владимирович

Эрдўған Ражаб Тойип

Назарбоев, Нурсултон Абишевич

Бердимуҳамедов Гурбангули Маликгулиевич

Владимир Александрович Зеленский

  • Касалланганлар сони 246 444
  • Соғайганлар сони 86 036
  • Вафот этганлар 10 038

Сўровнома

Ўзбекистонда тотализаторга рухсат берилиши тўғрими?

Қайси алоқа операторининг интернет тезлиги паст?

Ўзбекистонда аёллар эркаклар билан баравар ишлашига қандай қарайсиз ?

Сиз қаерда яшайсиз?

Сиз қандай дам олишни ёқтирасиз?

    USD 9520.34 сум EUR 10572.34 сум RUB 130.22 сум
  • iPhone X 64gb 920 $
  • iPhone X 256gb 1000 $
  • Samsung S9 555 $
  • Samsung S9+ 640 $
  • Samsung S9+ 256gb 740 $
  • Samsung Note 9 1010 $
  • iPhone XS 64gb 1070 $
  • iPhone XS 256gb 1200 $
  • iPhone XS MAX 64gb 1200 $
  • iPhone XS MAX 256gb 1300 $
  • iPhone XS MAX 512gb 1460 $
  • Chevrolet Spark 73 262 000 сум
  • Chevrolet Nexia 87 320 000 сум
  • Chevrolet Cobalt 95 768 000 сум
  • Chevrolet Lacetti 114 449 000 сум
  • Chevrolet Malibu 2 311 124 067 сум
  • Chevrolet Tracker 189 838 121 сум
  • Chevrolet Trailblazer 398 000 000 сум
  • Chevrolet Equinox 349 000 000 сум
  • Chevrolet Traverse 596 000 000 сум
  • Chevrolet Tahoe 795 000 000 сум

Электр плиталар билан

1 кВт/соат-295 сўм

Криптовалюта курслари

ТЕГЛАР БУЛУТИ

ХАБАРЛАР АРХИВИ

Коронавирус: Сўнгги маълумотлар

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти янги коронавирусга расман ном берди. У Covid-19 вируси деб аталади. Бу ҳақда ЖССТ раҳбари Тедрос Адханам Гебрейесус Женевадаги форум арафасида ўтказилган матбуот анжумани вақтида маълум қилди.

Бунгача ЖССТ пресс-релизларида Хитойнинг Ухан шаҳрида тарқала бошлаган эпидемия 2019-nCoV ёки «янги коронавирус» деб аталаётганди.

«Расмий ном ноаниқ ёки таҳқирловчи бошқа номлар қўлланиши олдини олиш учун талаб этилади. ЖССТ, ФАО ва Жаҳон ҳайвонлар соғлиғини сақлаш ташкилоти ўртасида мавжуд қоидаларга кўра, биз географик ном, ҳайвон, одам ёки одамлар гуруҳи билан боғлиқ бўлмаган, шу билан бирга касаллик билан боғланган ва талаффуз этилиши осон бўлган ном топишимиз керак эди», деди Гебрейесус Женевадаги матбуот анжуманида.

ЖССТ раҳбарининг тушунтиришича, номдаги CO бирикмаси коронавирусни, VI — вирусни ва D касалликни англатади, яъни COVID «Corona Virus Disease» (коронавирус билан чақирилувчи касаллик) иборасининг қисқартмаси ҳисобланади. «19» сони эса у аниқланган йил – 2019 йилни англатади.

Мингдан ортиқ қурбон

Душанба куни Хубэй провинциясининг ўзида коронавирусдан 103 киши вафот этди. Эпидемия бошланганидан буён Хитой ҳудудида вирусдан ҳалок бўлганларнинг жами сони 1017 кишига етган. Аммо душанба куни коронавирус билан зарарланганлар сони аввалги куни зарарланганлар сонидан 20 фоизга камайди — 3062 нафардан 2478 нафарга.

Айни вақтда мамлакат ҳудудида 42 694 кишида касаллик ҳолати қайд этилган. 37 726 киши ҳозирда даволанишда бўлиб, улардан 7333 нафарининг аҳволи оғир. Жами 3996 киши касалликдан даволаниб, тиббиёт муассасасидан уйига жавоб бериб юборилган.

Хитой ҳукумати жойларда вирусга қарши курашдаги самарасиз фаолияти учун амалдорларни ишдан бўшатмоқда. Провинция раҳбари ва вилоят соғлиқни сақлаш комиссияси партия котиби ўз лавозимларини йўқотди. Шунингдек, Қизил хочнинг маҳаллий бўлими раҳбари ўринбосари ҳам «хайриялар билан ишлаш»даги камчиликлар учун ишдан кетган.

Хитойдаги ҳукумат нашрларига кўра, Хубэй провинцияси ва мамлакатнинг бошқа ҳудудларида юзлаб амалдорлар ҳамда партия функционерлари ўз постини йўқотган.

Қайд этилишича, бу барча ҳолатларда ҳам ишдан ҳайдалишни эмас, лавозими туширилишни англатади. Бундан ташқари, партия линиясида кўплаб амалдорлар жазоланган — улар қатъий ҳайфсан олишган, бу эса уларнинг келгуси фаолиятига таъсир қилмай қолмайди.

Сўнгги кунларда ижтимоий тармоқларда ҳукуматнинг эпидемияга реакцияси танқидларга сабаб бўлмоқда, лекин одатдагидан фарқли равишда цензорлар бундай танқидларни интернетдан ўчиришмаяпти.

Хитойдан сўнгги маълумотлар

Сўнгги маълумотларга кўра, Хитойда вирусдан зарарланиш билан боғлиқ 42 694 ҳолат қайд этилди. Бу мамлакатда 2002-2003 йилдаги SARS вирусидан бери энг йирик эпидемия бўлмоқда.

Хубэй провинцияси соғлиқни сақлаш комиссияси маълумотига кўра, провинцияда вирусдан зарарланган беморлар сони 31 728 нафар, уларнинг 974 нафари ҳалок бўлган, ўлим даражаси 3 фоизга тенг.

Ўлим ҳолатларининг 60 фоизидан ортиғи Хубэй маркази Ухан шаҳрида рўй берган. 11 миллионлик шаҳар бир неча ҳафтадан буён карантин ҳолатида.

Ҳонгконгда кўп қаватли уйда яшовчилардан бирида коронавирус аниқлангач, ушбу уйдаги 23 оила эвакуация қилинди ва карантинга жойлаштирилди. Вирус сув қувури орқали тарқалгани айтилмоқда. Ўтган ҳафтада Ҳонгконг ҳукумати Хитойнинг материкдаги қисми билан чегарани деярли тўлиқ ёпди ва Хитойдан келганлар икки ҳафтага карантин ҳудудига жойлаштирилди.

Ўзбекистондаги ҳолат

Санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги январь ойидан бошлаб 10 февраль кунигача коронавирус инфекциясига текширилган 812 та намуналарда коронавирус инфекцияси топилмаганини хабар қилди. Коронавирусга қарши марказий штаб 10 февраль ҳолатига кўра, Ўзбекистонда коронавирус касаллиги қайд этилмаганини маълум қилди.

Соғлиқни сақлаш вазирлиги республикадаги мактабгача таълим муассасалари раҳбариятига болаларни коронавирусдан сақлаш бўйича эслатма билан чиққан.

Ўзбекистонга ташриф билан келган ЖССТ Европа бюроси минтақавий директори Ханс Клюге Ўзбекистонда коронавирусга қарши олиб борилаётган ишга юқори баҳо берган.

Дунёнинг бошқа қисмларида нима бўлмоқда?

Хитойдан ташқарида коронавирусдан зарарланиш ҳолатлари

  • Туркманистоннинг Лебоб вилоятида коронавирус касаллигидан бир киши вафот этди. У Хитойдан эвакуация қилинган Туркманистон фуқароларидан бири бўлган. Қайд этилишича, марҳум ҳақидаги маълумотлар қатъий сир сақланмоқда. Шунингдек, Лебоб вилоятидаги карантинда оғир аҳволда ўрта ёшли фуқаро сақланаётгани айтилмоқда.
  • Россияда 20 минг нафар одам ҳали ҳам коронавирус юқтириб олганлик гумони билан мутахассислар назоратида бўлиб турибди. Гап коронавирусдан зарарланганлар билан алоқада бўлгани гумонланган одамлар ҳақида кетмоқда — назоратдагиларнинг 6 минг нафари Хитой Халқ Республикаси фуқароси. Ҳозирча уларнинг ҳеч бирида коронавирус симптомлари аниқланмаган.
  • Буюк Британияда душанба куни вирусдан зарарланиш билан боғлиқ янги ҳолатлар қайд этилди. Бирлашган қиролликда вирус юқтирганлар сони 8 нафарга етган. Британия ҳукумати зарарланганларни ва вирус юқтиришда гумонланганларни мажбурий равишда карантинга юбориш бўйича қарор қабул қилган.
  • Япониянинг Йокогама порт шаҳри яқинида карантин ҳолатида турган «Даймонд принцесс» круиз лайнерида коронавирусдан зарарланган йўловчилар сони 135 нафарга етган. Бир кун ичида беморлар сони икки баробар ўсган.
  • Таиланд ҳукумати бошқа бир круиз лайнерга ўз портига киришга рухсат бермади, ҳолбуки кема бортидагиларнинг бирортаси ҳам коронавирусдан зарарлангани аниқланмаган. Бу кемага Японияга ва Гуамга киришга ҳам рухсат берилмаганди.
  • Хабарларга кўра, Шимолий Корея юзлаб кишиларни Хитой билан чегараларни қўриқлаш учун жўнатган. Хитой билан темир йўл қатновлари ва авиаалоқа тўхтатилган. Пхеньян мамлакат ҳудудида коронавирусдан зарарланиш ҳолати ҳақида расман маълум қилмаган, аммо Жанубий Корея матбуоти эпидемия КХДРга ҳам етиб келгани ҳақида ёзган.
  • 11-12 февраль кунлари Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти Женевада янги 2019-nCoV коронавирусини ўрганиш бўйича халқаро форум ўтказмоқда. Женевага олимлар, соғлиқни сақлаш соҳасидаги кўзга кўринган бошқа мутахассислар ва халқаро ташкилотлар вакиллари етиб келишган. Форумда вирус бўйича ташхис қўйиш, профилактика ва даволаш методлари, шунингдек, унга қарши вакцина ишлаб чиқариш масалалари муҳокама қилинади.
  • Коронавирус билан боғлиқ хавф туфайли 70дан ортиқ компания Сингапурда ўтказилиши режалаштирилган Singapore Airshow 2020 кўргазмасида иштирок этишдан бош тортган, натижада кўргазма бекор қилиниши мумкин. Сингапур яна учта халқаро кўргазма — IT Show, Food & Beverage Fair ва Build Tech Asia/Cargonow кўргазмалари номаълум муддатга қолдирилган.
  • Sony ва Amazon компаниялари Барселонада ўтказилиши кўзда тутилган Mobile World Congress (MWC) мобил технологиялар кўргазмасида иштирок этмасликларини билдиришган. Ташкилотчилар қатор иштирокчилар келишдан воз кечганига қарамай кўргазма бекор қилинмаслигини билдирган.

Янги коронавирус белгилари

Пекиндаги шифохоналардан бирида ХХР раҳбари Си Цзиньпиннинг ҳароратини ўлчашмоқда

Инфекциянинг асосий симптомлари: юқори ҳарорат, кучли йўтал, нафас қисиши ва нафас олишдаги қийинчиликлар.

Инфекция юқтириш хавфини камайтириш учун қўлларни тез-тез ювиш, коронавирус юқтирган бўлиши мумкин одамлардан узоқроқ бўлиш, шунингдек, ювуқсиз қўл билан оғизга, бурунга ва кўзга тегмаслик.

Йўтал ва аксиришдан кейин рўмолча ишлатиш ва ишлатилган рўмолчани ташлаб юбориб, қўлни ювиш керак.

Коронавирус хакида

Ўзбекистонда коронавирус билан зарарланган илк бемор аниқланди. Бу ҳақда Санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги маълумот берди.

«Жорий йилнинг 15 март куни соат 06:00да Республика Вирусология институти лабораториясида Франция Республикасида бўлиб қайтган 1 нафар Ўзбекистон фуқаросида COVID-19 коронавирус инфекцияси аниқланди.

Ҳозирда эпидемиологик суриштирув ҳамда касалликни тарқалиб кетмаслиги учун профилактик чора-тадбирлар тўлиқ амалга оширилмоқда», дейилади Санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги хабарида.

Ушбу ҳолат юзасидан қўшимча маълумот тақдим этилиши маълум қилинган.

Маълумотларга кўра, бемор аёл киши бўлиб, у 11 март куни «Париж-Тошкент» рейси орқали учиб келган. Ўша кунги рейсда жами 48 йўловчи ва экипажнинг 9 аъзоси Ўзбекистонга келган. Йўловчиларнинг 24 нафари транзит йўловчилар бўлган, жумладан, Франциянинг 4 нафар, Италия ва Бразилиянинг бир нафардан фуқароси ушбу рейсда учишган.

Беморнинг оила аъзолари ва сафардан қайтганидан кейин у билан алоқада бўлганлар алоҳида назоратга олинган.

Эслатиб ўтамиз, касаллик олдини олиш учун ҳар бир фуқаро қуйидаги тавсияларга амал қилиши керак:

  • аввало чет элга боришни режалаштиришда дунёдаги эпидемик вазият бўйича тўлиқ маълумотлардан хабардор бўлинг!
  • зарурат бўлмаган тақдирда оммавий тадбирларда иштирок этишдан имкон қадар чекланинг!
  • қўлларни тез-тез, яхшилаб совун билан ювинг ва спиртли дезинфекцияловчи воситалардан фойдаланинг!
  • фаразандларингизнинг қўл ювишини доимий назоратга олинг!
  • юз-кўзингизни нотоза қўл билан ушламанг!
  • уй ҳайвонларини боқишда, асрашда гигиена қоидаларига қатъий риоя қилинг!
  • одамлар олдида йўталганингизда ёки аксирганингизда оғзингиз ва бурнингизни дастрўмол, салфетка ёки букилган тирсагингиз билан тўсинг!
  • шамоллаш ёки грипп аломатлари бор одамлар билан яқин, юзма-юз мулоқот қилишдан чекланинг!
  • овқатланишда яхшилаб пиширилган, асосан қайнатилган ва қовурулган таомлардан истеъмол қилинг, истеъмол қилинаётган гўшт ва сут маҳсулотларининг яхшилаб пишганлигига ишонч ҳосил қилинг!
  • иситма, йўтал ва нафас қисиши ҳолатлари пайдо бўлганда дарҳол шифокорга мурожаат қилинг!

Агарда сизда COVID-19 коронавирус инфекцияси ва у билан боғлиқ вазият юзасидан қўшимча савол туғилса, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик агентлигининг 71 276-49-66 телефон рақамига мурожаат қилишингиз мумкин.

  • 15 март ҳолатига кўра, бутун дунёда жами 156 738 кишида коронавирус аниқланган, ҳозиргача уларнинг 75 935 нафари соғайиб кетган, 5839 киши вафот этган.
  • Вирусдан энг кўп жабрланган давлатлар Хитой (80844 ҳолат, 3199 ўлим), Италия (21157 ҳолат, 1441 ўлим), Эрон (12729 ҳолат, 611 ўлим), Жанубий Корея (8162 ҳолат, 75 ўлим), Испания (6391 ҳолат, 196 ўлим), Германия (4599 ҳолат, 9 ўлим), Франция (4469 ҳолат, 91 ўлим), АҚШ (2982 ҳолат, 60 ўлим), Швейцария (1375 ҳолат, 13 ўлим), Буюк Британия (1140 ҳолат, 21 ўлим) ва Норвегия (1109 ҳолат, 3 ўлим) бўлиб қолмоқда.

Кўршапалак шўрва, коронавируснинг 25 минг қурбони, отиб ташланаётган касаллар. Коронавирус ҳақида яна қандай фейк хабарлар тарқатилди?

Номаълум ва эндиликда маълум коронавирус тарқалиши билан унга алоқадор хабарлар ва янгиликлар ОАВни портлатди. Фақат Ўзбекистонда эмас, бутун дунёда касаллик ва унинг оқибатлари ҳақида эшитмаган, ундан ҳайиқмаган одам бўлмаса керак.

Касаллик тарқалиши билан унга боғлиқ турли нотўғри хабарлар ҳам урчиб кетди. Янгиликлар турлича – касалланганлар ҳақида, касалнинг юқиш усуллари ҳақида, касални даволаш йўллари хусусида. Эътиборингизга коронавирус келтириб чиқарган ёлғонларнинг бир нечтасини тақдим қиламиз.

Австралияда коронавирус билан заҳарланган Сиднейдаги овқатлар ва локациялар рўйхати Facebook’даги юзлаб постларда сузиб юрди. Душанба куни чоп этилган бир хабарда вирус излари бўлган гуруч, печене ва пиёзнинг ҳар хил турлари ҳақида маълумот тарқалди.

Аммо маҳаллий соғлиқни сақлаш идораларининг таъкидлашича, бу жойлар ташриф буюрувчилар учун ҳеч қандай хавф туғдирмайди ва номланган овқатлар ҳақидаги инфолар Янги Жанубий Уэльс озиқ-овқат маъмуриятининг эслатмалари ва маслаҳатлари рўйхатида йўқ.

Facebook’да гўёки вирус тарқалиши бошланган деб тахмин қилинаётган Ухань бозори намойиш қилинган видео 88 мингдан кўпроқ марта кўрилди. Бироқ бу лавҳалар аслида Индонезия бозорида суратга олинган. Ушбу мақола якшанба куни Филиппин ҳудудига тегишли аккаунтдан эълон қилинган, унда каламушлар, илонлар ва бошқа ҳайвон турлари гўшт маҳсулотлари гавжум бозорда сотилаётгани кўрсатилган. AFP видеодаги воқеа 2019 йилда Индонезиядаги бозорда бўлганини тасдиқлади.

Шри-Ланка шифокорлари Facebook’даги постиларида 11 миллион аҳолиси бўлган Ухань шаҳрининг бутун аҳолиси коронавирусдан ўлиши мумкинлиги хабар тарқатган. Бироқ на хитойликлар ва на бошқа экспертлар бундай прогноз қилишмаган.

Шунингдек, интернетда Ухань касалхонаси қурилиши16 соат ичида якунланди мазмунидаги хабарлар ва уларга илова қилиган фотосуратлар тарқалган. Аммо суратлар 2019 йил январь ойида интернетда тарқатилган касалхоналардан бирининг сурати бўлиб чиқди. Бизга маълум Ухань касалхонаси қуриб битказилиши эса 10 кун вақт талаб қилган.

Мавзуга доир:

Ижтимоий тармоқларда нафас олиш касалликлари бўйича етакчи хитойлик мутахассислардан бири бурунни шўр сув билан ювиб ташлашни маслаҳат берган – бу коронавирус инфекцияси юқишининг олдини олади деган хабарлар тарқалган. ЖССТ маълумотларига кўра, тузли сув эритмаси 2019-nCoV вирусини ўлдира олмайди ва ҳаттоки ундан ҳимоя қила олмайди. Шунингдек, оғизни чайиш ҳам вирусдан ҳимоя қилмайди. Оғизни ювиш учун мўлжалланган баъзи эритмалар бир неча дақиқа давомида тупук таркибидаги микробларни йўқ қилиши мумкин, аммо улар коронавирус кириб келишига тўсқинлик қилмайди.

Саримсоқ вирусга қарши чиқа олиши ҳақидаги хабарлар ҳам ижтимоий тармоқларда яшин тезлигида тарқалмоқда. Саримсоқ баъзи микробларга қарши курашувчанлик хусусиятларига эга бўлиши мумкин, аммо ЖССТ маълумотларига кўра, саримсоқ истеъмоли кишини коронавирусдан ҳимоя қилолмайди.

Фото: Kalinga TV

Шу каби нотўғри ва кўп ҳолларда ваҳима уйғотувчи хабарларнинг тез-тез тарқалиши ортидан январь ойи охирида Facebook раҳбарияти 2019-nCoV вируси ҳақидаги ёлғон маълумот характерига эга бўлган барча хабарларни ўчириб ташлашини эълон қилди. Facebook соғлиқни сақлаш менежери Кан Син Жон баёнотда, хусусан, тармоқда ўз-ўзини даволаш ва ҳимоя чоралари ҳақида кўплаб ҳақиқатга яқин бўлмаган хабарлар тарқалаётгани ва бу мавжуд соғлиқни сақлаш манбаларига нисбатан чалкашликларни келтириб чиқараётганини қўшимча қилди.

Шунингдек, январь ойидан кейин Twitter коронавирус билан боғлиқ 15 миллиондан ортиқ твитларни олиб ташлади.

«Коронавирус Хитой бананларидан тарқалмоқда» мазмунидаги хабарлар нафақат Ўзбекистонда, балки Хитойдан банан деярли олиб борилмайдиган Узоқ Шарқда ҳам шиддат билан тарқалмоқда. «Коронавирус одатда жонсиз муҳитда бир кундан ортиқ яшолмайди. Бананларни етказиб бериш жараёнлари эса бир неча ҳафталар давомида амалга оширилади. Шунинг учун вирусни банан орқали ташишнинг имкони йўқ», — дея ҳолатга изоҳ беради Сеченов университетининг тиббий паразитология, тропик ва векторли касалликлар институти директори Александр. Лукашев. Маълум бўлишича, банан ва вирус билан боғлиқ хабарларда ҳаттоки вирус номи нотўғри кўрсатилган.

«Сахалинда коронавирус билан касалланган одам пайдо бўлди, аммо бу ҳақда ҳали маълумот йўқ. Менинг ўртоғим Холмскда касалхона лабораториясида ишлайди. Бемор Хитойдан келган ва бир кун ўтгач унда юқори иситма кузатилган, у бир ҳафтадан бери Жанубий Сахалинскда ётибди. Унда шубҳасиз вируси бор. Бугун дўстим қўнғироқ қилиб, оммавий жойларда тўпланмаслигим кераклигини айтди, чунки хитойликлар Сахалинга ўзлари билан инфекцияни олиб келишган». Худди шу шаклдаги хабар Норильск, Ульяновск, Якутскда жой номлари ўзгартирилган ҳолда тарқалди – қалбаки хабар вирусдан кўра тезроқ оммалашди.

Касалликдан фойдаланиб қолган ҳолда даромад қилиш ҳаракатидаги кишилар кўпайиб қолди. Екатеринбург дорихоналаридан бирида коронавирусга қарши дори-дармонлар рекламаси эълон қилинди. «Мавжуд дори-дармонлар, иммуномодулятор деб аталадиган дориларнинг ҳеч бири ўз самарадорлигини исботламаган ва уларнинг фойдаси йўқ», деб изоҳ беради Санкт-Петербургнинг бош клиник фармакологи Александр Хажидис ҳолатга.

Фото: Google Photos

«Ушбу янгиликнинг тарқалиши фойдаланувчиларни маълум бир сайтга, YouTube ёки Telegram каналига олиб боради. Бу шунчаки реклама бўлиб, саҳифага кўпроқ одам оқиб келишига хизмат қилади», дейди Санкт-Петербург давлат университетининг оммавий коммуникацияларни бошқариш кафедраси профессори Светлана Бодрунова.

Хитойнинг ўзида бундай йўл тутаётганлар нотўғри маълумот учун ҳибсга олинмоқда, Малайзияда эса сохта муаллифлар икки йилга озодликдан маҳрум қилинади. Аммо интернет тармоғида айбдорларни топиш осон эмас.

Таиландда икки киши коронавирус эпидемияси ҳақида сохта янгиликлар тарқатганликда айбланиб ҳибсга олинган, яна тўрт киши билан тарбиявий суҳбатлар ўтказилган, деб хабар беради пайшанба куни Таиланд рақамли иқтисодиёт ва рақамли жамият вазирлигига таяниб Nation газетаси. «Вазирлик ижтимоий тармоқларда ва интернетда сохта янгиликлар пайдо бўлишини диққат билан кузатмоқда, айниқса янги коронавирус эпидемияси тарқалиши ҳақидаги сохта янгиликларни. Вазирлик сохта янгиликлар билан курашишни ўзининг технологик жиноятчиликка қарши кураш бўйича полиция бўлими билан яқиндан иш олиб борадиган сохта янгиликлар маркази орқали иш олиб бормоқда», дейди вазирлик раҳбари Фитифонг Пуннакан. Маълумот берилишича, Таиландда шундай мазмундаги ёлғон маълумот тарқатган 15 манба аниқланган.

Ўзбекистон ҳақида сўз юритадиган бўлсак, вирус Хитой товарлари, жумладан, кийим-кечаклар билан савдо қилувчилар ишига катта зарба берди. Одамлар орасида кийимлар ҳам вирус ташувчиси бўлиши мумкинлиги ҳақида нотўғри хабарлар тарқалди. Шифокорларнинг сўзларига кўра, Хитойдан юборилган посилкадан инфекция юқтириш хавфи деярли йўқ. Гап шундаки, вирус етказиб бериш даврида пакетда яшай олмайди.

Ижтимоий тармоқларда «Хитойда касаллик юқтирганлар отиб ташланмоқда» мазмунидаги хабарлар тарқалди. Бироқ бу хабар ҳам ўз тасдиғини топмади.

Баъзилар орасида буларнинг барчаси «итоатсиз мамлакатларни жазолайдиган» америкаликларнинг иши деган фикр пайдо бўлди.

Инфекциядан қочиш учун ҳар кун камида 250 грамм ароқ, виски ёки бренди ичиш мақсадга мувофиқлиги ҳақидаги «фейк»лар эса кулгини қистатиши табиий. Коронавирусга қарши курашда алкоголнинг фойдалари ҳақида ҳеч қандай маълумот йўқ.

Шунингдек, Хитойда хато туфайли коронавирусдан вафот этганларнинг даҳшатли статистикаси тарқалди. Эълон қилинган статистик маълумотлар амалдагисидан 80 баравар юқори эканлигини кўриш мумкин.

Хабарда Хитойнинг иккинчи энг йирик компанияси Tensent асл маълумотни аниқлаган бўлиши мумкинлиги тахмин қилинади. Тарқатилган маълумотларда касалликни 154 минг киши юқтиргани ва 24,5 минг киши ундан вафот этгани кўрсатилган. 1 февраль куни тақдим этилган бу сонлар 2 февралга келиб рад этилди.

Хитой ҳукумати бугунги кунгача бир неча маротаба касаллик статистикасини тақдим қилишда айбланди. Ўзбекистоннинг айрим сайтлари ҳам ушбу нотўғри маълумотни узатишга улгурди.

Дарвоқе, Ўзбекистонда ҳам вирусга алоқадор тасдиқланмаган ва ёлғон хабарлар тез тез болалаб турибди. Хусусан, Жиззах, Бухоро ва Андижон вилоятларида, қўшни Қозоғистон ва Туркманистонда коронавирус билан касалланган беморлар ҳақида ёлғон хабарлар тарқалмоқда.

Хоразм вилояти ИИБ матбуот хизмати томонидан тарқатилган «Хоразмда коронавирусга чалинган одам изоляция қилинди» сарлавҳали мақола ҳам шов-шувларга сабаб бўлди. Бу ҳодиса ўқув машғулотларига нисбатан айтилганига кўпчилик эътибор ҳам бермади. Биргина сарлавҳа жиддий ваҳимани келтириб чиқарди.

Коронавирус пандемияси конспирологлар учун айни муддао бўлди. Хитойликлар «гуноҳлари» учун «жазолангани», ёш болаларни тириклай егани ва бошқа даҳшатли ишлари туфайли касаллик келиб чиққани ҳақида фейклар ва ёлғон-яшиқ хабарлар тарқалди. Айни пайтда коронавирус хитойликлар маймун, ит, қурбақа егани учун, ҳатто аллақандай кўршапалак шўрва туфайли келиб чиққани бот-бот ёзилди.

Эслатиб ўтамиз, коронавируслар кўп ҳолларда кўршапалаклар манба бўлганини фан тасдиқлайди, лекин вирус кўршапалакдан одамга тўғридан-тўғри ўтмайди.

Мавзуга доир:

«Сариқ» саҳифалар ва каналларда урчиган, интернет фойдаланувчилари орасида кенг тарқалиб кетган бу каби фейкларга қарши ўзбек блогерлари ҳам ўз фикрини айтди, одамларни фактларни яхшироқ текширишга, ҳар нарсага ишониб кетавермасликка чақирди. Хусусан, Хитойда гўёки Қуръон китоблари канализацияга ташлангани ҳақидаги фейк «Микрофон кўтарган аёл» каналида фош этилди.

Вирусга қарши даво чоралари изланаётган бир пайтда ундан яхшигина даромад манбаси сифатида фойдаланиш истагида бўлганлар ҳам оз эмас. Юқорида таъкидланганидек, вирус ҳақидаги арзимас икки оғиз сўз ёки нотўғри ва ўз тасдиғини топмаган маълумотлар Telegram, YouTube каналларига яхшигина кузатувчи йиғиб бермоқда. Бундай ҳолатларда ҳар бир кишига мустақил равишда фактчекинг ёрдамга келади. Мутахассислар ҳам вирус ҳақидаги ёлғон маълумотлардан ҳимоя воситаси сифатида ақлни тавсия қилишмоқда.

Коронавирус хакида

Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан ҳозирги кунда Хитойда аҳоли ўртасида “Коронавирус” туркумига кирувчи вирус юқиши натижасида келиб чиққан зотилжам (пневмония) касаллиги пайдо бўлгани ва тарқалаётгани эълон қилинмоқда.

Хўш, бу аслида қандай вирус?

Коронавируслар – вируслар оиласига мансуб “Атипик зотилжам” (SARS) касаллигини чақирувчисига ўхшаб кетувчи вирус бўлиб, беморларда оддий шамоллашдан то ўткир оғир респиратор синдром (ТОРС) деб номланувчи оғир кечувчи касалликни келтириб чиқаради. “Атипик зотилжам” касаллиги ҳам 2002 йилда Хитойда келиб чиққан бўлиб, 37 давлатга тарқалган ва 8 мингдан ортиқ киши касалланган эди.

Янги коронавируснинг хусусиятлари ҳозирги кунда дунёнинг кўплаб лабораторияларида ўрганилмоқда. Олимларнинг изланишлари натижасида касаллик қўзғатувчиси топилган бўлиб, ушбу вирусга “2019-nCoV” номи берилди.

Ушбу вирус ташқи муҳит таъсирига ва зарарсизлантирувчи воситаларга нисбатан чидамли. Ҳозирча ушбу касалликни даволаш учун махсус дори воситалари йўқлиги сабабли, бошқа вирусларга қарши қўлланиладиган воситалардан фойдаланилмоқда.

Беморларда умумий ҳолсизлик, тумов, йўтал, бош оғриши, томоқда оғриқ, тана ҳароратининг ортиши, бронхит, зотилжам кузатилмоқда. Мутахассисларнинг хулосасига кўра, коронавирус келтириб чиқарган касалликнинг грипп касаллигидан фарқи шундаки, ушбу касаллик асоратлар билан ўтиши ва ўлим билан тугаши эҳтимоли юқори, чунки ҳозирги кунда ушбу вирусга қарши одамларда ҳимоя қобилияти (иммунитети) ривожланмаган ва бу ҳолат дунё халқлари ўртасида пандемияга олиб келиши мумкин.

2020 йил 27 январь ҳолатига келиб, беморлар сони дунё бўйича 2744 тага етган ва шундан 80 таси ўлим билан якун топган. Шу сабабли касаллик тарқалаётган ҳудуд – Ухан шаҳрида карантин ҳолати жорий этилган. Касалликнинг Таиланд, Япония, Жанубий Корея, АҚШ, Гонконг, Тайван, Макао, Филлипин, Австралия давлатларида хам рўйхатга олинаётганлиги айтилмоқда.

Ушбу ҳолат юзасидан 22 январь куни Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан ўтказилган фавқулодда йиғилишда мутахассислар халқаро фавқулодда ҳолат эълон қилишдан олдин авж олган касаллик ҳақида кўпроқ маълумот олишлари кераклиги тўғрисида қарорга келишган. ЖССТ расмийлари учрашувни пайшанба куни, Хитой ҳукумати таклифига биноан Уханга бир қатор Осиё мамлакатларидан келган шифокорлардан маълумот олганидан сўнг давом эттиришга қарор қилишган.

Хитойда коронавирус бўйича эпидемик вазият мураккаблашиши сабабли мамлакатимизда қатор чора-тадбирлар амалга оширилмоқда. Жумладан, «Uzbekistan Airports» АЖ ҳамда “Ўзбекистон темир йўллари”АЖ Тиббий-санитария хизмати томонидан давлат чегарасини, айниқса, Хитойни кесиб ўтган шахсларнинг юқори сифатли тиббий мониторингини амалга ошириш чоралари кўрилмоқда. “Ўзбекистон темир йўллари” ҳамда “Ўзбекистон ҳаво йўллари” АЖ тизимидаги фаолият юритаётган ходимлари иштирокида эпидемик вазият ва унинг олдини олиш юзасидан семинарлар ўтказилди.

Бундан ташқари, Республика Вирусология илмий текшириш институти интенсив терапия бўлимида коронавирусга гумон қилинган беморларни қабул қилиш учун махсус бокс тайёрлаб қўйилди. Республикадаги аэропорт ва темир йўл вокзаллари санитария карантин пунктларида ушбу касалликка гумон қилинган бемор аниқланса, уни дарҳол изоляторга изоляция қилиш, коронавирусга лаборатор таҳлилини ўтказиш учун намуна олиш тартиби белгилаб қўйилган.

Республикамиз ҳудудида ҳозирги кунда ушбу хасталик билан касалланганлар кузатилмади, лекин хорижий давлатлар билан иқтисодий-сиёсий алоқаларнинг ривожланиши, туризм, спорт ва бошқа сабаблар билан хориж давлатларида бўлиши ёки чет эллик фуқароларнинг бизнинг давлатимизга келиши туфайли, касаллик чақирувчи вируснинг республикамиз ҳудудига кириб келиш хавфи мавжуд. Ушбу муаммони ҳал этиш учун Динимиз кўрсатмасига амал қилсак, мақсадга мувофиқ бўлади.

Имом Бухорий ва Имом Муслим ривоят қилоган ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам “Агар бир жойда вабо тарқалганини эшитсангиз, у ерга борманглар. Агар ўзингиз турган жойга вабо келса, у ердан қочиб чиқиб кетманглар!” деганлар.

Ушбу ҳадиси шарифга мувофиқ, вабо тарқалган жойга бормаслик, вабо тарқаган жойдан қочиб чиқмаслик зарур бўлади.

Мўмин-мусулмон одам бундай пайтда ўзининг эҳтиётини қилиши, вирус кенг тарқалиб бораётган ҳудудга бормаслиги, имкон қадар хавфсиз жойда бўлишга интилиши зарур. Шу боис мазкур вирус тарқалаётган мамлакатларга сафар қилмай туриш тўғри бўлади.

Қолаверса, Аллоҳ таоло ҳар бир дарднинг давосини ҳам туширган. Бунга ушбу ҳадис далилдир.

Имом Аҳмад ривоят қилган яна бир ҳадисда у зот соллаллоҳу алайҳи васаллам “Эй, Аллоҳнинг бандалари, даволанинглар! Чунки, Аллоҳ қайси касалликни туширган бўлса, унинг шифосини ҳам туширгандир. Фақат битта касаллик – кексаликнинг давоси йўқ” деганлар.

Мўмин-мусулмон одам ўзига теккан касалликка қарши курашиб, Аллоҳ таолодан комил шифо сўраб, даволаш чораларини кўриши керак.

Аллоҳ таоло юртимизни, халқимизни бундай касалликлардан асрасин!

Интернет маълумотлари асосида Нозимжон Ҳошимжон тайёрлади

Коронавирус ҳали вакцинаси топилмаган касаллик. У ҳақда нималарни билиш керак?

Ўзбекистон Ахборот ва оммавий коммуникациялар агентлигида бугунги кунда долзарб бўлиб турган коронавирус ҳамда грипп касалликларига бағишланган матбуот анжумани бўлиб ўтгани хакида хабар берган эдик. Унда Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги мутахассислари журналистлардан аҳолининг хабардорлиги ва огоҳлигини ошириш бўйича ҳамкорликка чақиришди.

ХЎШ, охири ўлим билан тугайдиган ва ҳали вакцинаси ишлаб чиқилмаган коронавирус ҳақида нималарни билишимиз керак?

Коронавирус инфекцияси юқиши натижасида одатдаги респиратор касалликлардагидай иситма, йўтал, нафас олиш қийинлишиши, нафас қисиши каби аломатлар пайдо бўлади.

Ҳозирги вақтда коронавирус касаллиги бўйича илк ҳолат 2019 йилнинг декабрь ойида Хитойда қайд этилган ва у келиб чиқиши номаълум зотилжам (пневмония) деб аталганди. Шу кунгача деярли бир ой ичида бу хасталикдан 17 та бемор вафот этгани айтилмоқда.

Янги вируснинг генетик кодини таҳлил қилиб кўрган олимлар ушбу касаллик вируси 2000 йилларда бир қатор мамлакатларда авж олган ва 774 инсон ҳаётини олиб кетган Sars вирусига ўхшайди деган хулосага келишди.

Коронавирус – ўзи нима?

Бу маълум вирус тури бўлиб, инфицирланган ҳужайралар цитоплазмасида кўпаяди. вирус дастлаб ҳайвонлардан юқиши айтилганди. Ҳозирда унинг одамдан одамга ҳам юқиши аниқланди. Коронавирус инфекцияси ҳаво-томчи, маиший контакт йўли билан юқади, дейилмоқда.

Хитойнинг Ухань вилоятида вақт этган беморда буйрак фаолияти бузилиши ва бошқа ички аъзолар зарарланиши кузатилган.

Жаҳонда 622 ҳолат қайд этилган бўлса, шуларнинг 617 таси Хитойда, 2 таси Тайвандда, АҚШ, Япония ва Жанубий Кореяда топилган.

Аломатлари дарров сезилмайди

АҚШда қайд этилган ҳолатда 30 ёшли фуқаро Хитойдаги Ухань вилоятига бориб келган ва бир неча кун ўзида аломатларни ҳис қилмаган. Учта йирик аэропортда уни текшириб кўришганда касаллик аломатлари ҳали бўлмаган. Аммо фуқаро Уханда касаллик тарқалганини интернетдан билгач, шифокорларга уни текшириб қўйишларини сўраб мурожаат қилган. Ҳозирда америкаликнинг аҳволи яхши.

Касалликнинг яна бир номи – вирусли пневмония

  • Турғун юқори ҳарорат;
  • Умумий ҳолат ёмонлашиши;
  • Иштаҳа йўқолиши;
  • Тез-тез нафас олиш, нафас қисилиши;
  • Ҳолсизлик, арчоқ, фаолликнинг пасайиши;
  • Турли хусусиятли йўтал.

Коронавирус юқмаслиги учун нима қилиш керак?

Аввало огоҳ бўлиш керак, касаллик ўлимгача олиб борадиган юқумли зотилжам ривожланишига олиб келади.

Вирус ҳозиргача кам ўрганилган. Биринчи бўлиб касаллик Хитойдаги Ухань денгиз маҳсулотлари ва ҳайвонларининг улгуржи бозорида аниқланди, ҳозирги кунда эса касаллик нафақат Хитойнинг бошқа шаҳарларида, балки бошқа мамлакатларида ҳам кузатилмоқда.

👉 Коронавируслар — 38 турни ўз ичига олган вируслар оиласидир. Улардан фақат олтитасигина одамга юқиши мумкин эди, янги касаллик вируси эса еттинчисига айланди.

👉 Тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, вирус ҳайвонлардан тарқалган, эндиликда эса одамдан одамга ҳам юқмоқда. ⠀

Вирус юқтириш хавфини камайтирамиз

✔️ қўлларни совунлаб ювиш ёки спирт билан артиш;

✔️ йўталганда ёки аксирганда оғиз ва бурунни ёпиш;

✔️ тумов ёки грипп аломатлари бор инсонлар билан ҳимоясиз яқин алоқада бўлмаслик;

✔️ иситма, йўтал ва нафас олиш қийинлашиши пайдо бўлиши билан шифокорга мурожаат қилиш;

✔️ жониворлар сотиладиган бозорларга борилган тақдирда, ҳимояланмасдан туриб ҳайвонларни ушлаш ёки ҳайвонлар тегиши мумкин бўлган жойларга тегишдан сақланиш;

✔️ овқатни, айниқса гўшт маҳсулотларини яхшилаб пишириш.

Ўз саломатлигингизни ўзингиз асранг!

(Шу мавзудаги батафсил мақола ва мутахассис тавсиялари «Даракчи» газетасининг 5-сонида эълон қилинмоқда).

Манзура БЕКЖОНОВА тайёрлади.

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Добавить комментарий

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!: